Fintech Ürünlerinde Ücret Şeffaflığı

Fintech ürünleri ücret konusunda kısa cümle kurmayı sever. Komisyonsuz transfer, ücretsiz kart, bedava bütçe. Kısa cümle, müşterinin okuma süresine uygundur. Uygunluk, cümlenin tamamlanmış olmasını gerektirmez. Aidat yoktur ama döviz payı vardır. Transfer ücretsizdir ama kur spread'i vardır. Uygulama bedavadır ama hareket verisi başka bir işe gider. Şeffaflık, bu ikinci cümlelerin birincide gizlenmemesidir.

Bu analiz bir tarife karşılaştırması değildir. Karşılaştırma, örnek tutar olmadan yapılamaz. Örnek tutar olmadan “yüzde şu kadar fark” denmez. Söylediğimiz, farkın hangi başlıklarda saklandığıdır.

Etiket ve satır

“Ücretsiz” bir satırın adıdır. Diğer satırların sıfır olduğu ilan değildir. Döviz dönüşümünde pay, kurun içine gömülebilir. Ayrı komisyon yazılmaz. Müşteri komisyon görmez ve ürünü bedava sanır. Kur, referansın belirgin biçimde ötesindeyse bedel oradadır. Belirginlik, müşterinin iki sayıyı yan yana görmesiyle anlaşılır. Ürün ikinci sayıyı hiç göstermiyorsa müşteri karşılaştırmayı yapamaz. Yapılamayan karşılaştırma, şeffaflık değildir.

Kart ürününde açılış bedeli, aylık ücret, nakit çekim ve yurt dışı işlem ayrı satır olabilir. Sanal kart oluştururken bu satırlar istenmeden kart açılmamalıdır. Açılış düğmesi, tabloyu “sonra okursunuz” diye atlıyorsa ürün, hızı fiyatın önüne koymuştur. Hız bir özelliktir. Fiyatın yerine geçmesi bir eksiktir.

Veri de bedeldir

Bütçe uygulaması ücret almayabilir. Hesap hareketini reklam profiline çeviriyorsa bedel veridir. Açık bankacılık bu veriyi rızayla taşır. Rıza metni aktarımı söylemiyorsa ücret de söylenmemiş demektir. Para çıkmadığı için bedel yoktur denemez. Müşteri, parasının yerine bilgisini vermiştir. Bilginin bedeli, ürünün sustuğu yerde başlar.

Bu yayın sitesi kendisi bir fintech ürünü değildir. Yine de aynı ilkeyi kendine uygular: analitik çerez yoksa bunu çerez politikasında söyler, varmış gibi bir onay penceresi kurmaz. Ücret şeffaflığının ikizi, olmayan şeyi varmış gibi ücretlendirmemektir.

Ücretsiz kelimesi bir satırı kapatır. Diğer satırları kapatmaz.

Örnek tutar neden şarttır?

Yüzde olarak yazılan ücret, küçük tutarda önemsiz, sabit ücret ise küçük tutarda ağır görünebilir. Müşteri kendi tutarını yazabiliyorsa tablo işe yarar. Yazamıyorsa tablo vitrindir. Vitrin, kullanıcı deneyiminin en sık kırıldığı yerdir. Onay düğmesinin yanında duran tek sayı, ücret eklenmiş son tutar olmalıdır. Eklenmemişse düğme, eksik bir sözleşmenin imzasıdır.

İade ve gecikmede de aynı sayı dürüstlüğü gerekir. İade ücretliyse baştan yazılır. Kur yüzünden iade tutarı değişebiliyorsa o da yazılır. Yazılmayan sürpriz, sonradan “gizli ücret” diye anılır. Gizli olmak, kötü niyet kanıtı olmak zorunda değildir. Kötü tarif tasarımı da aynı öfkeyi üretir. Öfke, şeffaflığın neden ticari bir konu olduğunu gösterir. Kızgın müşteri, ucuz sandığı ürünü terk eder.

Düzenlemenin yanında

Birçok ülkede ücretin önceden bildirilmesi zaten bir yükümlülüktür. Yükümlülüğün madde numarası değişebilir. Değiştiği için burada sahte bir fıkra yazmayız. Ürün, yükümlülükten bağımsız olarak da satırlarını gösterebilir. Göstermek, lisansı beklemek zorunda değildir. Lisans, göstermemenin mazereti hiç değildir.

Fintech'te ücret şeffaflığı, daha uzun sözleşme demek değildir. Aynı ekranda, müşterinin kendi tutarıyla, bütün satırların durmasıdır. Ücretsiz etiketi kalabilir. Kalacaksa yanındaki cümle de kalmalıdır: neyin ücretsiz olduğu ve neyin olmadığı. O cümle yoksa etiket, fiyat değil slogandır.

Karşılaştırma nasıl bozulur?

İki ürünü yan yana koyarken biri aylık aidatı, diğeri işlem başı ücreti öne çıkarır. Ayda bir işlem yapan kişi ile günde on işlem yapan kişi için ucuz olan yer değişir. Tablo, sizin sıklığınızı sormuyorsa ortalama bir müşteri varsayıyordur. Varsayılan ortalama, sizin ekstreniz değildir. Kendi ayınızın işlem sayısını yazıp çarpın. Çarpım yoksa reklamın “en ucuz” kelimesi de yoktur.

Ücretin bir kısmı da gecikmede durur. Erken ödeyene sıfır, bir gün gecikene yüksek bedel yazılıyorsa asıl fiyat gecikmededir. Bunu küçük puntoya koymak, zamanında ödeyen müşteriyi kandırmaz. Zamanında ödeyemeyen müşteriyi ise hazırlıksız yakalar. Hazırlıksız yakalanan fiyat, şeffaf fiyat değildir. Şeffaf fiyat, kötü günde de aynı tabloda duran fiyattır.

Ücret değişince eski müşteriye haber verilmemesi, tablonun ilk günkü dürüstlüğünü siler. Silinen dürüstlük, sessiz bir zamdır. Zam, uygulama içi bir satırla da duyurulabilir. Duyurulmuyorsa müşteri ancak ekstrende fark eder. Fark ettiği an, onayın çoktan geçtiği andır. Geç onay, şeffaflık sayılmaz.